اسهال ممکن است در طول یا پس از بعضی درمان‌های سرطان ایجاد شود، اما مدت آن برای همه بیماران یکسان نیست. نوع دارو، علت اسهال، شدت آن و پاسخ بدن به درمان تعیین می‌کند مشکل چند ساعت یا چند روز ادامه پیدا کند و آیا به بررسی بیشتری نیاز دارد.
مهم‌تر از پیدا کردن یک عدد ثابت برای «چند روز»، این است که ببینید وضعیت نسبت به حالت معمول دفع شما چقدر تغییر کرده و آیا هنوز می‌توانید مایعات کافی بنوشید. کم‌شدن ادرار، سرگیجه، خشکی دهان و ضعف می‌توانند نشانه کم‌آبی باشند.
تب، خون در مدفوع، درد قابل‌توجه یا رو به افزایش شکم، استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن مایعات یا بدحال‌شدن سریع را فقط یک عارضه ساده شیمی‌درمانی فرض نکنید. در این شرایط باید زودتر با تیم درمان تماس بگیرید و در وضعیت‌های شدید ممکن است ارزیابی فوری لازم باشد.
اسهال بعد از شیمی‌درمانی دقیقاً یعنی چه؟
برای ارزیابی اسهال فقط تعداد دفعات دفع مهم نیست. تغییر نسبت به الگوی معمول خودتان هم اهمیت دارد.
اگر مدفوع نسبت به حالت عادی شل یا آبکی شده و دفعات دفع بیشتر شده است، این تغییر را ثبت کنید. برای کسی که معمولاً روزی یک بار دفع دارد، چند دفع شل جدید می‌تواند تغییر قابل‌توجهی باشد؛ در حالی که فرد دیگری ممکن است از قبل الگوی متفاوتی داشته باشد.
پزشک یا پرستار علاوه بر تعداد دفعات، درباره قوام مدفوع، زمان شروع، ادامه‌داربودن، علائم همراه و مقدار مایعاتی که می‌توانید مصرف کنید سؤال می‌کند.
چرا بعد از شیمی‌درمانی اسهال ایجاد می‌شود؟
بعضی داروهای ضدسرطان می‌توانند سلول‌های پوشاننده دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار دهند و باعث اسهال شوند. بعضی رژیم‌های درمانی نیز بیشتر از بقیه با این عارضه همراه‌اند.
اما اسهال در فردی که تحت درمان سرطان است همیشه مستقیماً از شیمی‌درمانی نیست. عفونت، آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای دیگر، تغییرات غذایی، بعضی بیماری‌های گوارشی و سایر درمان‌های سرطان نیز ممکن است نقش داشته باشند.
اگر علاوه بر شیمی‌درمانی، ایمونوتراپی دریافت می‌کنید، اسهال اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بعضی داروهای ایمونوتراپی می‌توانند التهاب روده ایجاد کنند و ارزیابی و درمان آن با اسهال ساده یکسان نیست. در این شرایط شروع اسهال را به تیم درمان اطلاع دهید.
اسهال بعد از شیمی‌درمانی چقدر طول می‌کشد؟
یک پاسخ ثابت مثل «دو روز» یا «یک هفته» برای همه بیماران درست نیست. زمان شروع و مدت اسهال به دارو و برنامه درمانی بستگی دارد.
بعضی حمله‌ها کوتاه و خفیف‌اند و با مراقبت مناسب بهتر می‌شوند؛ بعضی دیگر ممکن است ادامه پیدا کنند یا در چرخه‌های بعدی تکرار شوند. حتی یک داروی مشخص می‌تواند الگوهای زمانی متفاوتی داشته باشد.
مثلاً برخی داروها مانند ایرینوتکان می‌توانند الگوی خاصی از اسهال داشته باشند و مرکز درمان ممکن است برای آن دستور اختصاصی داده باشد. اگر چنین برنامه‌ای دارید، همان دستور بر توصیه عمومی اینترنتی مقدم است.
اگر اسهال برخلاف انتظار مرکز درمان ادامه پیدا کرده، در حال بدترشدن است یا پس از بهترشدن دوباره شدید شده، برای رسیدن به یک «تعداد روز مجاز» صبر نکنید و موضوع را گزارش کنید.
چه زمانی اسهال بعد از شیمی‌درمانی خطرناک است؟
شدت اسهال را فقط با شمردن دفعات دفع نسنجید. توان نوشیدن، علائم کم‌آبی و علائم همراه می‌توانند مهم‌تر باشند.
چه اتفاقی افتاده؟ | چه کار کنید؟ | چقدر فوری؟ |
غش کرده‌اید، گیجی واضح دارید، به‌سختی بیدار می‌مانید یا به‌دلیل ضعف شدید نمی‌توانید ایمن بایستید یا راه بروید | با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا فوراً به اورژانس مراجعه کنید. | فوری — همین حالا |
خونریزی قابل‌توجه از مقعد، مدفوع خونی زیاد یا سیاه همراه با بدحالی، یا درد شدید/رو به افزایش شکم دارید | برای ارزیابی فوری اقدام کنید؛ اگر حال عمومی بد است یا دسترسی سریع به تیم درمان ندارید، به اورژانس بروید. | فوری |
نمی‌توانید مایعات را نگه دارید، استفراغ مکرر دارید، ادرار بسیار کم شده یا سرگیجه قابل‌توجه هنگام ایستادن دارید | همان روز با تیم درمان تماس بگیرید؛ اگر علائم شدید است یا حالتان رو به بدترشدن است، ارزیابی فوری لازم است. | همان روز / فوری بر اساس شدت |
اسهال همراه تب دارید | همان روز با تیم انکولوژی تماس بگیرید. در دوره درمان سرطان، تب ممکن است فقط بخشی از یک مشکل گوارشی ساده نباشد. | همان روز؛ طبق دستور اختصاصی تب مرکز درمان |
دفعات دفع شل به‌وضوح نسبت به حالت معمول بیشتر شده، شب بیدارتان می‌کند یا در حال بیشترشدن است | همان روز یا در اولین فرصت نزدیک به تیم درمان اطلاع دهید، به‌خصوص اگر برنامه اختصاصی ضداسهال ندارید. | زود گزارش شود |
چند دفع شل خفیف دارید، می‌توانید خوب بنوشید، ادرار طبیعی است و تب، خون یا درد قابل‌توجه ندارید | مایعات مصرف کنید، روند را ثبت کنید و طبق برنامه مرکز درمان پیگیری کنید؛ اگر بیشتر شد یا علامت جدیدی اضافه شد، زودتر تماس بگیرید. | پایش و پیگیری |
اگر مرکز درمان برای داروی خاص شما تعداد دفع، دمای بدن یا زمان تماس مشخصی تعیین کرده است، همان دستور مقدم است.
از کجا بفهمیم بدن در حال کم‌آب‌شدن است؟
اسهال باعث از دست‌رفتن آب و املاح می‌شود. تشنگی و خشکی دهان از نشانه‌های ساده‌اند، اما به آنها محدود نمی‌شود.
کم‌شدن مقدار ادرار، تیره‌ترشدن ادرار، سرگیجه یا سبکی سر، ضعف بیشتر و دشوارشدن نوشیدن مایعات می‌توانند نشان دهند بدن در حال جبران‌نکردن مایعات ازدست‌رفته است.
اگر هم‌زمان استفراغ دارید، خطر کم‌آبی بیشتر می‌شود چون هم مایع بیشتری از دست می‌دهید و هم جایگزین‌کردن آن دشوارتر است.
ناتوانی در نوشیدن یا نگه‌داشتن مایعات، ادرار بسیار کم، غش، گیجی یا ضعف شدید دلیل مناسبی برای صبرکردن در خانه نیست.
در زمان اسهال چه بخوریم و چه بنوشیم؟
اگر محدودیت مایعات به دلیل بیماری قلبی، کلیوی یا دستور پزشک ندارید، در طول روز مایعات را به‌صورت منظم و در حجم‌های قابل‌تحمل مصرف کنید. آب، مایعات شفاف و محلول خوراکی جبران آب و املاح می‌توانند بسته به شرایط مناسب باشند.
به‌جای خوردن حجم زیادی غذا در یک وعده، وعده‌های کوچک‌تر ممکن است بهتر تحمل شوند. غذاهای ساده‌ای که می‌دانید دستگاه گوارش شما با آنها سازگار است انتخاب کنید.
غذاهای بسیار چرب، سرخ‌شده یا تند و نوشیدنی‌های الکلی می‌توانند در بعضی افراد علائم را بدتر کنند. اگر کافئین یا لبنیات باعث تشدید اسهال شما می‌شوند، موقتاً مصرفشان را کمتر کنید؛ لازم نیست همه بیماران بدون توجه به تحمل شخصی، تمام لبنیات یا همه منابع فیبر را حذف کنند.
روزه‌گرفتن یا حذف طولانی‌مدت گروه‌های غذایی راه‌حل عمومی اسهال بعد از شیمی‌درمانی نیست. اگر اسهال ادامه دارد، درباره تغذیه مناسب با تیم درمان یا متخصص تغذیه صحبت کنید.
آیا می‌توانیم خودمان داروی ضداسهال بخوریم؟
بهتر است برنامه مصرف داروی ضداسهال را از تیم درمان بگیرید، به‌خصوص اگر اولین بار است این عارضه ایجاد شده یا دارویی دریافت می‌کنید که برای اسهال آن دستور اختصاصی وجود دارد.
لوپرامید یکی از داروهایی است که در بعضی انواع اسهال مرتبط با درمان سرطان استفاده می‌شود، اما مقدار و زمان مصرف در همه شرایط یکسان نیست. نسخه‌های اینترنتی با دوز بالا را خودسرانه اجرا نکنید.
اگر تب، خون در مدفوع، درد قابل‌توجه یا رو به افزایش شکم، نفخ یا اتساع شدید شکم یا بدحالی دارید، قبل از اینکه فقط با داروی ضداسهال علامت را سرکوب کنید با تیم درمان تماس بگیرید.
آنتی‌بیوتیک را نیز برای اسهال خودسرانه شروع نکنید. درمان عفونت احتمالی به علت آن بستگی دارد.
در مورد پروبیوتیک‌ها هم فرض نکنید که چون بدون نسخه فروخته می‌شوند برای همه بیماران تحت شیمی‌درمانی بی‌خطرند. پیش از مصرف مکمل‌های پروبیوتیک با تیم درمان هماهنگ کنید.
تب همراه اسهال چرا مهم است؟
تب در فردی که شیمی‌درمانی دریافت می‌کند فقط یک علامت گوارشی نیست. بعضی درمان‌ها تعداد گلبول‌های سفید، به‌ویژه نوتروفیل‌ها، را کاهش می‌دهند و در این شرایط تب می‌تواند نشانه عفونت مهم باشد.
اگر اسهال همراه تب است، همان روز با مرکز درمان تماس بگیرید و از دستور اختصاصی آنها درباره دمای بدن و زمان مراجعه پیروی کنید.
اگر قبلاً به شما گفته شده در دمای مشخصی باید فوراً تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید، همان برنامه از توصیه عمومی این مقاله مهم‌تر است.
در این مقاله عمداً یک عدد جدید برای تب تعریف نمی‌کنیم؛ چون مقاله اختصاصی «تب بعد از شیمی‌درمانی چه زمانی خطرناک است؟» مالک اصلی این تصمیم و دستورهای دقیق آن است.
آیا اسهال ممکن است برنامه شیمی‌درمانی را تغییر دهد؟
بله، اگر اسهال شدید، ادامه‌دار یا همراه با عوارضی مثل کم‌آبی باشد، پزشک ممکن است قبل از ادامه درمان وضعیت را دوباره ارزیابی کند.
بسته به دارو و علت اسهال، ممکن است درمان حمایتی تغییر کند یا در بعضی شرایط زمان یا مقدار درمان ضدسرطان بازبینی شود. این تصمیم کاملاً به رژیم درمانی و وضعیت بیمار وابسته است.
خودتان به دلیل اسهال داروی ضدسرطان را کم، قطع یا جابه‌جا نکنید؛ این موضوع به‌ویژه درباره داروهای خوراکی ضدسرطان نیز مهم است. اگر اسهال ایجاد شده، طبق دستور تیم درمان تماس بگیرید تا درباره دوز بعدی تصمیم بگیرند.
هر اسهالی را به شیمی‌درمانی نسبت ندهید
زمان شروع اسهال نسبت به درمان اطلاعات مهمی می‌دهد، اما علت را قطعی نمی‌کند. عفونت‌های گوارشی، آنتی‌بیوتیک‌ها، سایر داروها، بیماری‌های زمینه‌ای روده و درمان‌های دیگر سرطان نیز می‌توانند اسهال ایجاد کنند.
اگر اسهال شدید یا طولانی شده، همراه تب یا خون است، پس از یک دوره آنتی‌بیوتیک شروع شده یا الگوی آن با چرخه‌های قبلی متفاوت است، این اطلاعات را به پزشک بگویید.
هدف این نیست که بیمار خودش علت را تشخیص دهد؛ هدف این است که اسهال غیرمعمول به‌طور خودکار «عارضه طبیعی شیمی‌درمانی» فرض نشود.
قبل از تماس با پزشک چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
زمان شروع اسهال و تعداد تقریبی دفع‌های شل در ۲۴ ساعت گذشته را یادداشت کنید و بگویید این مقدار نسبت به حالت معمول شما چقدر بیشتر است.
وجود تب، خون یا سیاهی مدفوع، درد یا نفخ شکم، تهوع و استفراغ، سرگیجه و مقدار ادرار را هم گزارش کنید.
به تیم درمان بگویید آیا می‌توانید آب و مایعات را نگه دارید و تقریباً چقدر نوشیده‌اید. نام داروهای ضدسرطان، آنتی‌بیوتیک‌های اخیر، ملین‌ها، مکمل‌ها و داروهای بدون نسخه‌ای را که مصرف می‌کنید نیز آماده داشته باشید.
اگر از قبل برای داروی خاص خود برنامه مکتوب کنترل اسهال دارید، هنگام تماس آن را کنار دستتان بگذارید.
جمع‌بندی
اسهال بعد از شیمی‌درمانی مدت ثابتی ندارد. به‌جای منتظرماندن برای رسیدن به یک تعداد روز یا یک تعداد دفع مشخص، روند علائم، توان نوشیدن مایعات و نشانه‌های کم‌آبی را دنبال کنید.
تب، خون در مدفوع، درد شدید یا رو به افزایش شکم، استفراغ مکرر، ناتوانی در نگه‌داشتن مایعات، کاهش واضح ادرار یا بدحال‌شدن سریع نیاز به تماس زودتر با تیم درمان دارند. غش، گیجی واضح یا وضعیت شدید نیازمند ارزیابی فوری است.
داروی ضداسهال، آنتی‌بیوتیک یا مکمل پروبیوتیک را صرفاً بر اساس توصیه عمومی اینترنتی شروع نکنید و برنامه داروی ضدسرطان را نیز خودسرانه تغییر ندهید.
دیدگاهها
۰ دیدگاهدیدگاه شما پس از بررسی نمایش داده می‌شود.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.