دکتر هلاله خوشبخت۲۴ آبان ۱۴۰۵۸ دقیقه مطالعه
دانستنیهای سرطان و رادیوتراپی
خیر. همه شیمی‌درمانی‌ها باعث ریزش مو نمی‌شوند. بعضی داروها یا ترکیب‌های دارویی ممکن است فقط باعث کم‌پشت شدن مو شوند، بعضی می‌توانند ریزش واضح یا حتی کامل ایجاد کنند و بعضی رژیم‌ها ممکن است ریزش قابل‌توجهی نداشته باشند. بنابراین صرفِ اینکه درمان شما شیمی‌درمانی است، معنایش این نیست که مو حتماً می‌ریزد.
برای برآورد احتمال ریزش مو، سه عامل مهم عبارت‌اند از:
· نوع دارو و ترکیب رژیم شیمی‌درمانی
· دوز و نحوه دریافت درمان
· واکنش فردی بدن به درمان
یک نکته مهم هم این است که نریختن مو به معنی بی‌اثر بودن شیمی‌درمانی نیست. عوارض جانبی معیار سنجش پاسخ سرطان به درمان نیستند و اثر درمان با معاینه، آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های لازم ارزیابی می‌شود.
شیمی‌درمانی به سلول‌های سرطانی که سرعت رشد و تقسیم بالایی دارند آسیب می‌زند، اما بعضی سلول‌های سالم بدن که سریع تقسیم می‌شوند هم می‌توانند تحت‌تأثیر قرار بگیرند. سلول‌های مرتبط با رشد مو یکی از همین گروه‌ها هستند. با این حال، همه داروهای شیمی‌درمانی به یک اندازه روی فولیکول مو اثر نمی‌گذارند؛ به همین دلیل تجربه ریزش مو از یک رژیم به رژیم دیگر و حتی از یک فرد به فرد دیگر متفاوت است.
مهم‌ترین عامل، خود دارو یا ترکیب داروهایی است که بیمار دریافت می‌کند. بعضی رژیم‌های شیمی‌درمانی بیشتر با ریزش واضح مو همراه‌اند؛ در بعضی دیگر ممکن است فقط کم‌پشتی یا ریزش محدود دیده شود. وقتی چند دارو در یک رژیم با هم استفاده می‌شوند، پیش‌بینی ریزش مو باید بر اساس ترکیب کل رژیم انجام شود، نه نام یک دارو به‌تنهایی.
به همین دلیل، نام سرطان به‌تنهایی برای پیش‌بینی ریزش مو کافی نیست. دو بیمار با یک نوع سرطان ممکن است رژیم‌های متفاوتی دریافت کنند و در نتیجه تجربه متفاوتی از ریزش مو داشته باشند.
احتمال و شدت ریزش مو فقط به نام دارو وابسته نیست. دوز دارو، ترکیب آن با داروهای دیگر و نحوه و برنامه دریافت شیمی‌درمانی نیز می‌تواند در میزان ریزش نقش داشته باشد. به‌طور کلی، در راهنمای انجمن سرطان آمریکا، دوزهای پایین‌تر، شیمی‌درمانی خوراکی و رژیم‌های وریدی هفتگی کمتر از دوزهای متوسط و بالا و رژیم‌های وریدی هر سه هفته یک‌بار با ریزش مو همراه دانسته شده‌اند؛ این یک الگوی کلی است، نه پیش‌بینی قطعی برای یک بیمار. بنابراین جمله‌هایی مثل «این دارو مو را می‌ریزد» یا «این دارو مو را نمی‌ریزد» بدون درنظر گرفتن رژیم کامل، همیشه تصویر دقیقی به بیمار نمی‌دهد.
بهترین برآورد را تیم درمانی می‌تواند بر اساس نام دقیق رژیم، دوزها و برنامه درمانی خود بیمار ارائه کند.
حتی دو نفر که درمان مشابهی دریافت می‌کنند ممکن است دقیقاً یک میزان ریزش مو نداشته باشند. Cancer Research UK توضیح می‌دهد که شرایط اولیه مو، درمان‌های قبلی، واکنش فردی بدن و عوامل شخصی دیگر می‌توانند در شدت ریزش نقش داشته باشند.
این تفاوت فردی به این معنا نیست که یکی از دو درمان «قوی‌تر» یا «ضعیف‌تر» عمل کرده است. ظاهر عوارض جانبی راه مطمئنی برای قضاوت درباره اثر درمان سرطان نیست.
ریزش موی ناشی از شیمی‌درمانی همیشه به شکل طاسی کامل ظاهر نمی‌شود. بسته به درمان، ممکن است فقط تراکم مو کمتر شود، موها به‌صورت تدریجی یا تکه‌ای بریزند یا در بعضی رژیم‌ها ریزش گسترده‌تری اتفاق بیفتد.
همچنین اگر یک رژیم شیمی‌درمانی روی فولیکول‌های مو اثر قابل‌توجهی داشته باشد، تغییر فقط محدود به موی سر نیست. ممکن است ابروها، مژه‌ها و موهای بخش‌های دیگری از بدن نیز کم‌پشت شوند یا بریزند. این اتفاق هم برای همه بیماران و همه رژیم‌ها یکسان نیست.
در بسیاری از رژیم‌هایی که باعث ریزش مو می‌شوند، شروع ریزش حدود ۲ تا ۳ هفته پس از آغاز شیمی‌درمانی دیده می‌شود؛ با این حال این زمان یک قانون ثابت برای همه داروها و همه بیماران نیست. نوع رژیم و واکنش فردی بدن می‌تواند زمان و سرعت ریزش را تغییر دهد.
این مقاله فقط به زمان شروع ریزش اشاره می‌کند. موضوع مقاله «رشد مو بعد از شیمی‌درمانی چه زمانی شروع می‌شود؟» است که جداگانه بررسی می‌شود.
خیر. نداشتن ریزش مو یا کم بودن آن به معنی بی‌اثر بودن شیمی‌درمانی نیست. مؤسسه ملی سرطان آمریکا تأکید می‌کند که نمی‌توان از شدت یا نبود عوارض جانبی نتیجه گرفت که شیمی‌درمانی تا چه اندازه روی سرطان اثر کرده است.
پاسخ به درمان با روش‌های مناسب همان سرطان ارزیابی می‌شود؛ برای مثال ممکن است پزشک از معاینه، آزمایش خون یا تصویربرداری استفاده کند. بنابراین مقایسه میزان ریزش موی خود با بیمار دیگری، معیار قابل‌اعتمادی برای سنجش موفقیت درمان نیست.
خنک‌سازی پوست سر یا «کلاه سرد» می‌تواند در بعضی بیماران و بعضی رژیم‌های شیمی‌درمانی، میزان ریزش موی سر را کاهش دهد. این روش با پایین آوردن دمای پوست سر، جریان خون این ناحیه را موقتاً کمتر می‌کند و در نتیجه ممکن است مقدار کمتری از داروی شیمی‌درمانی به فولیکول‌های مو برسد.
اما کلاه سرد تضمین نمی‌کند که موها حفظ شوند و برای همه انواع سرطان، همه رژیم‌ها یا همه بیماران مناسب نیست. برای مثال، Cancer Research UK می‌گوید این روش معمولاً برای سرطان‌های خونی مانند لوسمی و لنفوم یا در افرادی که قرار است پوست سرشان پرتودرمانی شود مناسب نیست؛ همچنین با شیمی‌درمانی خوراکی یا شیمی‌درمانی مداوم از طریق پمپ عملاً قابل استفاده نیست. میزان اثر آن نیز به نوع درمان و شرایط بیمار بستگی دارد. به همین دلیل تصمیم درباره استفاده از خنک‌سازی پوست سر باید با تیم درمان گرفته شود، نه بر اساس تجربه بیمار دیگری یا تبلیغ یک دستگاه.
اگر حفظ مو برای شما موضوع مهمی است، بهتر است پیش از شروع اولین جلسه شیمی‌درمانی درباره مناسب بودن این روش برای رژیم خود سؤال کنید. برای اطلاع از فراهم بودن این روش در مرکز درمانی خود، مستقیماً از همان مرکز سؤال کنید.
اولین قدم این است که از تیم درمان بپرسید رژیم دقیق شما معمولاً چه اثری روی مو دارد. این سؤال بسیار دقیق‌تر از پرسیدن «آیا شیمی‌درمانی مو را می‌ریزد؟» است، چون پاسخ باید بر اساس داروها و برنامه درمانی شما داده شود.
اگر احتمال ریزش قابل‌توجه وجود دارد، چند اقدام ساده می‌تواند آمادگی بیشتری ایجاد کند:
· با مو و پوست سر ملایم‌تر رفتار کنید و از کشیدن شدید مو یا حرارت زیاد برای حالت دادن آن پرهیز کنید.
· از شامپوی ملایم و برس یا شانه‌ای استفاده کنید که مو را کمتر تحت کشش قرار دهد.
· اگر تصمیم دارید از کلاه‌گیس استفاده کنید، انتخاب آن پیش از ریزش زیاد مو می‌تواند تطبیق رنگ و مدل را آسان‌تر کند.
· اگر ترجیح می‌دهید مو را کوتاه کنید یا بتراشید، آن را یک انتخاب شخصی برای راحتی و کنترل بیشتر بدانید؛ کوتاه کردن یا تراشیدن مو مانع اثر شیمی‌درمانی بر فولیکول مو نمی‌شود.
· بدون هماهنگی با تیم درمان سراغ داروهای ریزش مو مثل ماینوکسیدیل نروید. انجمن سرطان آمریکا توصیه می‌کند ماینوکسیدیل در طول درمان سرطان استفاده نشود؛ اگر درباره آن سؤال دارید، ابتدا با تیم درمان خود مطرح کنید.
· اگر درباره کلاه سرد فکر می‌کنید، قبل از شروع درمان درباره مناسب بودن آن برای نوع سرطان و رژیم خود سؤال کنید.
هیچ‌کدام از این کارها جایگزین درمان اصلی یا تصمیم تیم درمان نیستند. هدف آن‌ها فقط کمک به آمادگی و مراقبت بهتر از مو و پوست سر است.
برای اینکه تصویر واقع‌بینانه‌تری از احتمال ریزش مو داشته باشید، می‌توانید این سؤال‌ها را مطرح کنید:
۱. رژیم شیمی‌درمانی من چقدر احتمال دارد باعث کم‌پشتی یا ریزش واضح مو شود؟
۲. آیا ممکن است ابرو، مژه یا موهای بدن هم تحت‌تأثیر قرار بگیرند؟
۳. اگر ریزش رخ دهد، در این رژیم معمولاً از چه زمانی انتظارش را دارید؟
۴. آیا خنک‌سازی پوست سر برای نوع سرطان و داروهای من مناسب است؟
۵. برای مراقبت از پوست سر یا موی باقی‌مانده چه توصیه‌ای دارید؟
این پرسش‌ها کمک می‌کنند به‌جای اتکا به تجربه دیگران، انتظارتان را بر اساس درمان واقعی خودتان تنظیم کنید.
همه شیمی‌درمانی‌ها باعث ریزش مو نمی‌شوند. شدت و شکل ریزش بیش از هر چیز به رژیم دارویی، دوز و نحوه دریافت درمان و واکنش فردی بدن بستگی دارد؛ بنابراین تجربه بیمار دیگری نمی‌تواند پیش‌بینی کند که موی شما می‌ریزد یا نه.
اگر ریزش مو برایتان نگرانی مهمی است، پیش از شروع درمان درباره احتمال ریزش و امکان استفاده از خنک‌سازی پوست سر از تیم درمان سؤال کنید. و مهم‌تر از همه، اگر موهایتان نریخت یا فقط کمی کم‌پشت شد، از آن نتیجه نگیرید که شیمی‌درمانی اثر نکرده است.
دیدگاهها
۰ دیدگاهدیدگاه شما پس از بررسی نمایش داده می‌شود.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.