حالت تهوع و استفراغ بعد از شیمیدرمانی معمولاً حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول میکشد، اما این زمان برای همه یکسان نیست و در بعضی افراد ممکن است احساس تهوع تا ۷ روز بعد از درمان ادامه پیدا کند. زمان شروع و پایان علائم به نوع داروهای شیمیدرمانی، میزان احتمال ایجاد تهوع در برنامه درمان و شرایط فرد بستگی دارد.
پس اگر میخواهید بدانید «این حالت تا کی ادامه دارد؟»، بهتر است بهجای یک عدد ثابت، الگوی زمانی علائم را نگاه کنید: تهوع ممکن است در همان روز درمان شروع شود، یک یا چند روز بعد ظاهر شود، یا در بعضی افراد حتی پیش از جلسه بعدی و در واکنش به تجربه قبلی ایجاد شود.
تهوع بعد از شیمیدرمانی معمولاً چند روز طول میکشد؟
بر اساس راهنمای بیمار انستیتوی ملی سرطان آمریکا (NCI)، تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت پس از شروع درمان ظاهر شود یا با تأخیر، پس از ۲۴ ساعت اول و در روزهای بعد ایجاد شود. در بسیاری از افراد این عارضه حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت ادامه دارد؛ بااینحال، بعضی بیماران ممکن است تا ۷ روز بعد از شیمیدرمانی احساس تهوع داشته باشند.
این بازه یک «مهلت طبیعی» برای همه نیست. نوع دارو، ترکیب داروها، برنامه درمانی و سابقه تهوع در دورههای قبلی میتواند الگو را تغییر دهد. به همین دلیل، اگر تیم درمان برای شما درباره زمان مصرف داروی ضدتهوع یا زمان تماس با مرکز درمانی دستور مشخصی داده است، همان دستور بر توصیه عمومی این مقاله مقدم است.
تهوع شیمیدرمانی از نظر زمان چه الگوهایی دارد؟
پزشکان تهوع و استفراغ مرتبط با درمان سرطان را بر اساس زمان بروز به چند الگوی اصلی تقسیم میکنند. دانستن این الگوها کمک میکند بفهمید یک علامت در چه بازهای قرار دارد، بدون اینکه از روی زمان آن برای خودتان تشخیص قطعی بگذارید.
الگوی زمانی | چه زمانی رخ میدهد؟ | برای بیمار چه معنایی دارد؟ |
تهوع حاد | در ۲۴ ساعت اول پس از شروع شیمیدرمانی | ممکن است همان روز درمان یا طی چند ساعت اول ایجاد شود. |
تهوع تأخیری | بیش از ۲۴ ساعت پس از شیمیدرمانی شروع میشود و ممکن است طی چند روز بعد ادامه پیدا کند؛ NCI بازه تهوع تأخیری را ۱ تا ۷ روز پس از درمان توصیف میکند. | اگر روز درمان حالتان خوب بوده ولی یک یا چند روز بعد تهوع شروع شده، هنوز میتواند با شیمیدرمانی ارتباط داشته باشد. |
تهوع انتظاری | پیش از یک دوره بعدی درمان | در بعضی افرادی که در جلسات قبلی تهوع یا استفراغ داشتهاند، دیدن محیط درمان، بوها یا حتی فکرکردن به جلسه بعدی میتواند پیش از شروع دارو حالت تهوع ایجاد کند. |
اگر با وجود برنامه پیشگیری، تهوع یا استفراغ ایجاد شود، تیم درمان ممکن است آن را بهعنوان علامتی نیازمند بازبینی کنترل تهوع ارزیابی کند. این وضعیت به این معنا نیست که بیمار باید خودش نوع دارو یا مقدار آن را تغییر دهد.
چرا برای یک نفر یک روز است و برای دیگری چند روز؟
همه داروهای شیمیدرمانی احتمال یکسانی برای ایجاد تهوع و استفراغ ندارند. تیم انکولوژی میزان احتمال تهوع و استفراغِ برنامه درمان را هنگام انتخاب روش پیشگیری در نظر میگیرد و بعضی داروها یا برنامههای درمانی با خطر بیشتری برای تهوع تأخیری همراهاند.
تجربه فرد در دورههای قبلی نیز مهم است. اگر تهوع در یک چرخه بهخوبی کنترل نشده باشد، لازم است تیم درمان این موضوع را بداند تا برای دوره بعد وضعیت را دوباره ارزیابی کند. همزمان باید توجه داشت که هر تهوعی در فرد مبتلا به سرطان الزاماً فقط از شیمیدرمانی نیست؛ عوامل دیگری هم ممکن است دخیل باشند و باید توسط تیم درمان ارزیابی شوند.
بنابراین از روی مدت تهوع بهتنهایی نمیتوان مشخص کرد که «طبیعی» است یا نیاز به بررسی دارد. مهم است شدت علائم، توانایی نوشیدن مایعات و روند بهتر یا بدتر شدن آن را نیز در نظر بگیرید.
آیا میشود از تهوع بعد از شیمیدرمانی پیشگیری کرد؟
در بسیاری از برنامههای شیمیدرمانی، داروهای ضدتهوع پیش از شروع درمان داده میشوند تا احتمال تهوع و استفراغ کمتر شود. نوع برنامه پیشگیری به میزان تهوعزایی داروهای شیمیدرمانی و شرایط بیمار بستگی دارد.
اگر برای خانه داروی ضدتهوع برایتان تجویز شده است، آن را طبق برنامهای که تیم درمان داده مصرف کنید. اگر با وجود مصرف دارو هنوز تهوع یا استفراغ کنترل نمیشود، موضوع را به تیم درمان بگویید؛ در این شرایط ممکن است لازم باشد برنامه پیشگیری یا علت علائم از نظر بالینی دوباره بررسی شود. مقدار دارو را خودسرانه کموزیاد نکنید و داروی جدیدی را بدون هماهنگی اضافه نکنید.
پرسش درباره انتخاب غذا در زمان تهوع، موضوعی جدا از زمانبندی تهوع است و باید با توجه به توان خوردن و دستور تیم درمان بررسی شود.
چه زمانی باید با تیم درمان تماس بگیریم؟
مدت تهوع تنها معیار تصمیم نیست. مهمتر از تعداد روزها این است که آیا میتوانید مایعات و داروهای ضروری را نگه دارید و آیا علائم در حال کنترلاند یا نه.
با تیم درمان تماس بگیرید اگر:
• نمیتوانید مایعات را در معده نگه دارید یا هر بار پس از نوشیدن استفراغ میکنید؛
• استفراغ ۲۴ ساعت یا بیشتر ادامه پیدا کرده است؛ البته اگر نمیتوانید مایعات را نگه دارید، لازم نیست تا این زمان صبر کنید؛
• داروی ضدتهوع تجویزشده مؤثر نیست یا بهدلیل استفراغ نمیتوانید داروهایتان را مصرف کنید؛
• ادرار بهطور واضح کم شده است، یا همراه با کمنوشیدن و استفراغ دچار سرگیجه یا ضعف قابلتوجه شدهاید؛ این موارد میتوانند با کمآبی همراه باشند؛
• علائم برخلاف دورههای قبلی شدیدتر شدهاند یا بهجای بهترشدن رو به تشدید هستند.
اگر در استفراغ خون میبینید، یا دچار ضعف شدید، سرگیجه شدید یا گیجی شدهاید، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید و طبق مسیر فوریای که تیم درمان یا مرکز درمانی شما تعیین کرده اقدام کنید.
اگر همراه تهوع تب یا نگرانی از عفونت دارید، طبق دستور تیم درمان برای تب اقدام کنید؛ این وضعیت را صرفاً با مراقبت گوارشی مدیریت نکنید و در صورت نیاز با تیم درمان تماس بگیرید.
اگر تهوع طولانیتر شد، آیا هنوز حتماً از شیمیدرمانی است؟
نه لزوماً. شیمیدرمانی یکی از علتهای مهم تهوع در دوره درمان سرطان است، اما تنها علت ممکن نیست. اگر زمان یا شدت علائم با الگوی معمول شما فرق کرده، تهوع تازه و مداوم ایجاد شده یا علائم با وجود درمان ضدتهوع کنترل نمیشوند، بهتر است تیم درمان علت را ارزیابی کند.
هدف این نیست که بیمار از روی فهرست علل مختلف برای خودش تشخیص بگذارد؛ نکته عملی این است که تهوع پایدار یا غیرمعمول را فقط به حساب «اثر طبیعی شیمیدرمانی» نگذارید.
جمعبندی:
حالت تهوع بعد از شیمیدرمانی در بسیاری از افراد حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول میکشد، اما میتواند در بعضی افراد تا ۷ روز ادامه داشته باشد. تهوع حاد در ۲۴ ساعت اول رخ میدهد، تهوع تأخیری بعد از آن و طی چند روز بعد دیده میشود، و تهوع انتظاری ممکن است پیش از دوره بعدی درمان شکل بگیرد.
اگر نمیتوانید مایعات را نگه دارید، استفراغ طول کشیده، داروهای ضدتهوع مؤثر نیستند یا نشانههای کمآبی و بدترشدن حال عمومی وجود دارد، منتظر تمامشدن یک «بازه طبیعی» نمانید و با تیم درمان تماس بگیرید.
دیدگاهها
۰ دیدگاهدیدگاه شما پس از بررسی نمایش داده میشود.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.