DCIS یا سرطان پستان درجا یعنی سلول‌های غیرطبیعی درون مجاری شیر پستان وجود دارند، اما هنوز از دیواره مجرا عبور نکرده و به بافت اطراف نفوذ نکرده‌اند. انجمن سرطان آمریکا آن را «سرطان غیرمهاجم» یا «مرحله صفر» می‌نامد و مؤسسه ملی سرطان آمریکا آن را سرطان نمی‌داند و «پیش‌سرطان» هم می‌نامد؛ با وجود این تفاوت در نام‌گذاری، هر دو بر غیرمهاجم بودن آن تأکید دارند. DCIS تا وقتی به مجاری محدود است، نمی‌تواند به اندام‌های دیگر گسترش پیدا کند. با این حال بعضی موارد ممکن است در آینده به سرطان مهاجم تبدیل شوند و هنوز راه مطمئنی برای پیش‌بینی آن وجود ندارد؛ به همین دلیل تقریباً همه افراد مبتلا درمان می‌شوند.
DCIS یعنی چه؟
«درجا» ترجمه in situ است، یعنی «در جای خود». در DCIS سلول‌های غیرطبیعی فقط داخل مجاری شیر هستند. نام‌های دیگر آن در گزارش‌ها کارسینوم داخل مجرایی و سرطان پستان مرحله صفر است.
DCIS کمیاب نیست. طبق آمار انجمن سرطان آمریکا، در آمریکا حدود یک مورد از هر پنج سرطان پستان از نوع DCIS است.
DCIS چطور پیدا می‌شود؟
بیشتر وقت‌ها DCIS هیچ علامتی ندارد. گاهی ممکن است توده‌ای در پستان یا ترشح از نوک پستان ایجاد کند، اما معمولاً اولین بار به شکل یک ناحیه غیرطبیعی در ماموگرافی غربالگری دیده می‌شود.
یکی از یافته‌هایی که در ماموگرافی ممکن است به نمونه‌برداری برسد، ریزکلسیفیکاسیون است؛ یعنی ذره‌های بسیار ریز کلسیم در بافت پستان. این ذره‌ها همیشه نشانه سرطان نیستند، اما اگر شکل یا الگوی چیدمان آن‌ها مشکوک باشد، نمونه‌برداری توصیه می‌شود. تشخیص DCIS فقط با نمونه‌برداری و بررسی بافت قطعی می‌شود.
در گزارش پاتولوژی به چه چیزهایی نگاه می‌شود؟
وقتی جواب نمونه‌برداری DCIS است، چند ویژگی در تصمیم‌گیری بعدی نقش دارند:
• درجه (گرید) سلول‌ها: در گزارش با عدد نوشته می‌شود و در تصمیم‌ها نقش دارد؛ مثلاً در کارآزمایی COMET فقط DCIS با درجه ۱ یا ۲ «کم‌خطر» حساب شد.
• گیرنده هورمونی: اگر DCIS به هورمون حساس باشد (گیرنده هورمونی مثبت)، هورمون‌درمانی هم ممکن است در کنار درمان اصلی مطرح شود.
• گستردگی: اندازه ناحیه درگیر و اینکه در یک نقطه است یا در چند ناحیه پستان، در انتخاب نوع جراحی اثر دارد.
• حاشیه جراحی: پس از جراحی، پاتولوژیست بررسی می‌کند که لبه بافت برداشته‌شده سالم باشد. اگر حاشیه سالم به دست نیاید، گاهی جراحی دوم یا ماستکتومی لازم می‌شود.
آیا DCIS به سرطان مهاجم تبدیل می‌شود؟
ممکن است، اما نه همیشه. انجمن سرطان آمریکا توضیح می‌دهد که DCIS درمان‌نشده گاهی به سرطان مهاجم تبدیل می‌شود و در حال حاضر نمی‌توان با اطمینان گفت کدام مورد چنین خواهد کرد. همین عدم قطعیت است که باعث می‌شود تقریباً همه افراد با DCIS درمان شوند، در حالی که بخشی از آن‌ها شاید هرگز به سرطان مهاجم نمی‌رسیدند.
گزینه‌های معمول درمان
درمان DCIS معمولاً موضعی است، یعنی هدفش برداشتن یا از بین بردن بیماری در خود پستان است. گزینه‌های رایج:
گزینه | چه زمانی بیشتر مطرح است | نکته |
جراحی حفظ پستان (لامپکتومی) و سپس پرتودرمانی | بیشتر افراد | پرتودرمانی احتمال برگشت DCIS یا ایجاد سرطان مهاجم را در همان پستان کم می‌کند |
جراحی حفظ پستان بدون پرتودرمانی | افراد مسن‌تر، افراد با بیماری جدی دیگر، یا DCIS کوچک و کم‌درجه با حاشیه سالم | درمان استاندارد نیست و فقط در شرایط خاص بررسی می‌شود |
ماستکتومی ساده (برداشتن کل پستان) | DCIS بسیار بزرگ، DCIS در چند ناحیه، یا وقتی حاشیه سالم حتی با جراحی دوم به دست نیاید | بیشتر این افراد پرتودرمانی لازم ندارند |
هورمون‌درمانی: اگر DCIS گیرنده هورمونی مثبت باشد، تیم درمان ممکن است پس از جراحی هورمون‌درمانی را پیشنهاد کند؛ مثلاً تاموکسیفن، یا برای زنان یائسه داروهای مهارکننده آروماتاز. این داروها معمولاً حدود پنج سال مصرف می‌شوند و خطر DCIS تازه یا سرطان مهاجم را در هر دو پستان کم می‌کنند. انتخاب دارو و مقدار آن فقط با پزشک معالج است.
غدد لنفاوی زیر بغل
چون DCIS غیرمهاجم است، معمولاً لازم نیست غدد لنفاوی زیر بغل برداشته شوند. یک استثنای مهم وجود دارد: اگر ماستکتومی انجام می‌شود، جراح اغلب همان موقع نمونه‌برداری از غده لنفاوی نگهبان (اولین غده‌ای که تخلیه لنفاوی پستان به آن می‌رسد) را هم انجام می‌دهد. دلیلش این است که اگر بعد از ماستکتومی در بافت برداشته‌شده سرطان مهاجم پیدا شود، دیگر ممکن است نمونه‌برداری از غده نگهبان شدنی نباشد و جراحی گسترده‌تری روی غدد زیر بغل لازم شود. اگر ماستکتومی برایتان مطرح است، درباره برنامه غدد لنفاوی از جراح بپرسید.
پایش فعال به جای جراحی؟
پژوهشگران سال‌هاست می‌پرسند آیا می‌شود برای برخی موارد کم‌خطر، جراحی را کنار گذاشت و فقط بیماری را دقیق زیر نظر داشت. مهم‌ترین شواهد تازه از کارآزمایی COMET است که نتایجش در سال ۲۰۲۵ در مجله JAMA منتشر شد.
در کارآزمایی COMET، زنان ۴۰ سال به بالا با DCIS درجه ۱ یا ۲ و گیرنده هورمونی مثبت، بدون شواهد سرطان مهاجم، به‌طور تصادفی به دو گروه اختصاص یافتند: پایش فعال با معاینه و تصویربرداری هر شش ماه، یا درمان مطابق راهنمای معمول که شامل جراحی با یا بدون پرتودرمانی بود. در تحلیل بر اساس گروه تخصیص‌یافته، احتمال تجمعی تشخیص سرطان مهاجم در همان پستان طی دو سال در گروه پایش ۴٫۲٪ و در گروه درمان معمول ۵٫۹٪ بود و پژوهشگران نتیجه گرفتند که پایش فعال در این بازه دوساله از درمان معمول بدتر نبود.
این یافته را باید با احتیاط تفسیر کرد. نتیجه اصلی مطالعه مربوط به پیامد دوساله بود، هرچند میانه پیگیری شرکت‌کنندگان ۳۶٫۹ ماه گزارش شد؛ خود پژوهشگران انتظار دارند با پیگیری طولانی‌تر موارد بیشتری از سرطان مهاجم دیده شود، پس هنوز درباره ایمنی بلندمدت پایش فعال نمی‌توان نتیجه قطعی گرفت. همچنین حدود ۴۴٪ از کسانی که به گروه درمان معمول اختصاص یافته بودند، جراحی را نپذیرفتند؛ بنابراین این اعداد مقایسه ساده همه افراد جراحی‌شده با همه افراد پایش‌شده نیستند. مطالعه فقط موارد کم‌خطر را بررسی کرد و هورمون‌درمانی در هر دو گروه مجاز بود. انجمن سرطان آمریکا هم این روش را هنوز موضوع پژوهش می‌داند. پس پایش فعال را نباید خودسرانه جایگزین درمان کرد؛ اگر به آن فکر می‌کنید، با تیم درمان صحبت کنید.
پرسش‌هایی برای تیم درمان
• درجه DCIS من چند است و گیرنده هورمونی‌اش مثبت است یا منفی؟
• ناحیه درگیر چقدر بزرگ است و در یک نقطه است یا چند نقطه؟
• برای من جراحی حفظ پستان مناسب‌تر است یا ماستکتومی؟ چرا؟
• اگر جراحی حفظ پستان انجام شود، پرتودرمانی لازم است؟
• آیا هورمون‌درمانی به من کمک می‌کند و چه عوارضی دارد؟
• برنامه پیگیری بعد از درمان چیست؟
قدم بعدی
اگر جواب نمونه‌برداری شما DCIS است، قدم بعدی گفت‌وگو با جراح پستان درباره نوع جراحی است. برای بیشتر کسانی که جراحی حفظ پستان می‌کنند، پرتودرمانی بخشی از برنامه است. برای آشنایی بیشتر با بیماری صفحه سرطان پستان و راهنمای درمان سرطان پستان را ببینید و اگر می‌خواهید با مجموعه دکتر خوشبخت ارتباط بگیرید، راه‌های تماس را در صفحه ارتباط با دکتر خوشبخت ببینید.
منابع
• American Cancer Society — Ductal Carcinoma In Situ (DCIS) — 2026
• American Cancer Society — Treatment of Ductal Carcinoma In Situ (DCIS) — 2026
• American Cancer Society — What Does the Doctor Look for on a Mammogram?
• Hwang ES و همکاران — Active Monitoring With or Without Endocrine Therapy for Low-Risk Ductal Carcinoma In Situ: The COMET Randomized Clinical Trial — JAMA — 2025
• National Cancer Institute — What Is Ductal Carcinoma in Situ (DCIS)? — 2025
دیدگاهها
۰ دیدگاهدیدگاه شما پس از بررسی نمایش داده می‌شود.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.