اگر در پستان خود توده‌ای پیدا کرده‌اید که درد دارد یا به لمس حساس است، پاسخ کوتاه این است: هر توده تازه پستان، چه دردناک باشد چه بی‌درد، باید توسط پزشک بررسی شود. لازم نیست منتظر بمانید تا ببینید خودبه‌خود از بین می‌رود یا نه. خبر خوب این است که بیشتر توده‌های پستان سرطان نیستند. اما درد هم نشانه بی‌خطر بودن نیست و نمی‌شود فقط با آن خیال خود را راحت کرد.
در این راهنما می‌خوانید کدام نشانه‌ها یعنی نباید صبر کرد، علت‌های شایع توده دردناک چیست و پزشک بسته به سن شما معمولاً از کجا شروع می‌کند.
درد داشتن توده یعنی بی‌خطر است؟
خیلی‌ها شنیده‌اند که «توده سرطانی درد ندارد». این جمله نیمی از حقیقت است. طبق توضیح انجمن سرطان آمریکا، توده‌ای که سفت، بی‌درد، ثابت و با لبه‌های نامنظم باشد احتمال بیشتری دارد که سرطانی باشد؛ ولی سرطان پستان می‌تواند نرم، گرد، حساس یا حتی دردناک هم باشد.
از طرف دیگر، درد پستان به‌تنهایی معمولاً نشانه سرطان نیست. سرویس سلامت ملی بریتانیا هم صریحاً می‌گوید دردی که بدون علامت دیگری باشد بعید است از سرطان باشد.
پس دو نتیجه گرفتن اشتباه است: اینکه «چون درد دارد خوش‌خیم است» و اینکه «چون درد دارد حتماً اتفاق بدی افتاده». آنچه تصمیم را مشخص می‌کند معاینه و در صورت لزوم تصویربرداری است، نه حس درد.
چه زمانی باید زودتر مراجعه کرد؟
بعضی نشانه‌ها یعنی همان روز به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:
• درد پستان همراه با تب بالا یا لرز
• داغ شدن، تورم یا تغییر رنگ بخشی از پستان
این حالت‌ها می‌توانند نشانه عفونت یا آبسه باشند و نباید منتظر ماند تا خودبه‌خود خوب شوند.
نشانه‌های زیر فوری به معنای اورژانس نیستند، اما باید بدون تأخیر و در اولین فرصت بررسی شوند:
• توده‌ای که تازه پیدا شده یا بزرگ‌تر می‌شود
• تورم همه یا بخشی از پستان، حتی اگر توده‌ای حس نکنید
• فرورفتگی پوست یا پوستی شبیه پوست پرتقال
• قرمزی، پوسته‌ریزی یا ضخیم شدن پوست پستان یا نوک آن
• به داخل رفتن نوک پستانی که قبلاً این‌طور نبوده
• ترشح از نوک پستان، به‌جز شیر
• برآمدگی یا غده متورم زیر بغل یا نزدیک استخوان ترقوه
همچنین اگر درد بهتر نمی‌شود، با مسکن معمولی آرام نمی‌شود، با دردهای قبلی شما فرق دارد، یا در خانواده سابقه سرطان پستان دارید، مراجعه کنید. نگرانی خود شما هم دلیل کافی برای معاینه است.
علت‌های شایع توده یا درد پستان
توده دردناک پستان می‌تواند علت‌های خوش‌خیم مختلفی داشته باشد. چند علت شناخته‌شده:
کیست پستان. کیست کیسه‌ای پر از مایع است که معمولاً گرد یا بیضی است، زیر انگشت جابه‌جا می‌شود و گاهی حساس است. کیست بیشتر در دهه سی و چهل زندگی دیده می‌شود، ولی در هر سنی ممکن است. تغییرات هورمونی ماهانه می‌تواند کیست را درست پیش از قاعدگی بزرگ‌تر و دردناک‌تر کند.
درد دوره‌ای. درد مرتبط با قاعدگی اغلب تا حدود دو هفته پیش از شروع قاعدگی آغاز می‌شود و با تمام شدن آن کم می‌شود.
عفونت. التهاب پستان (ماستیت) یا آبسه معمولاً با قرمزی، گرمی و گاهی تب همراه است و همان حالتی است که مراجعه فوری می‌خواهد.
دردی که از جای دیگر می‌آید. کشیدگی یا آسیب عضلات گردن، شانه یا پشت گاهی به شکل درد پستان حس می‌شود.
داروها. برخی داروها مثل قرص پیشگیری از بارداری، هورمون‌درمانی دوران یائسگی و بعضی داروهای ضدافسردگی می‌توانند درد پستان ایجاد کنند. اگر چنین دارویی مصرف می‌کنید، آن را خودسرانه قطع نکنید و موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
این فهرست برای آشنایی است، نه برای تشخیص در خانه. حتی کسی که سال‌ها کیست داشته، نمی‌تواند بدون معاینه مطمئن باشد توده تازه هم از همان جنس است.
پزشک چه بررسی‌هایی انجام می‌دهد؟
اولین قدم معاینه پستان و زیر بغل و پرسیدن درباره شروع و تغییرات توده است. بعد، اگر لازم باشد، تصویربرداری انتخاب می‌شود. کیست و توده جامد ممکن است در لمس و حتی در ماموگرافی شبیه هم باشند؛ به همین دلیل سونوگرافی بهترین روش برای فهمیدن این است که توده پر از مایع است یا جامد.
کالج رادیولوژی آمریکا در معیارهای سال ۲۰۲۲ خود برای توده قابل لمس پستان، شروع بررسی را بر اساس سن این‌طور پیشنهاد می‌کند. این جدول مسیر معمول بررسی توده قابل لمس در زنان بزرگسال است؛ در مردان و در دوران بارداری یا شیردهی، پزشک شرایط فرد را جداگانه در انتخاب بررسی‌ها در نظر می‌گیرد، اما در این گروه‌ها هم توده تازه باید ارزیابی شود.
سن | بررسی تصویری اول که معمولاً مناسب است |
زیر ۳۰ سال | سونوگرافی پستان |
۳۰ تا ۳۹ سال | سونوگرافی، یا ماموگرافی تشخیصی یا توموسنتز |
۴۰ سال و بالاتر | ماموگرافی تشخیصی یا توموسنتز؛ سونوگرافی هم ممکن است لازم شود |
توموسنتز نوعی ماموگرافی سه‌بعدی است. «تشخیصی» یعنی تصویربرداری برای بررسی یک علامت مشخص انجام می‌شود، نه برای غربالگری معمول. در این معیارها، ام‌آر‌آی و نمونه‌برداری معمولاً بررسی نخست نیستند. با این حال، اگر پزشک در معاینه به توده مشکوک باشد، حتی وقتی سونوگرافی یا ماموگرافی طبیعی یا «احتمالاً خوش‌خیم» گزارش شده، ممکن است بررسی بیشتر یا نمونه‌برداری را لازم بداند.
اگر نتیجه تصویربرداری یا یافته معاینه مشکوک باشد، پزشک ممکن است برای تشخیص دقیق‌تر نمونه‌برداری را توصیه کند. روش نمونه‌برداری و معنای دسته‌بندی گزارش تصویربرداری موضوع‌های جداگانه‌ای هستند که در راهنماهای مخصوص خود به آن‌ها پرداخته می‌شود.
اگر درد دارم ولی توده‌ای حس نمی‌کنم
همه دردهای پستان تصویربرداری لازم ندارند. کالج رادیولوژی آمریکا، در معیارهایی که برای زنان بزرگسال تدوین کرده، میان دو نوع درد فرق می‌گذارد:
• درد منتشر یا دوره‌ای که جای مشخصی ندارد، با چرخه قاعدگی بالا و پایین می‌رود و با یافته مشکوک دیگری همراه نیست، معمولاً به تصویربرداری نیاز ندارد.
• درد موضعی و غیردوره‌ای، یعنی دردی که در ناحیه مشخصی حس می‌شود و ارتباط منظمی با قاعدگی ندارد، ممکن است به تصویربرداری نیاز داشته باشد. زیر ۳۰ سال معمولاً سونوگرافی مناسب است. از ۳۰ سالگی به بعد، سونوگرافی، ماموگرافی تشخیصی و توموسنتز گزینه‌های مناسب بررسی اولیه‌اند و پزشک بر اساس شرایط ممکن است یکی یا چند روش را انتخاب کند.
تشخیص اینکه درد شما از کدام نوع است و آیا یافته دیگری همراه آن هست یا نه، با پزشکی است که شما را معاینه می‌کند.
پیش از مراجعه چه چیزهایی را یادداشت کنید؟
چند نکته ساده ویزیت را دقیق‌تر می‌کند:
• اولین بار کی متوجه توده یا درد شدید و از آن زمان بزرگ‌تر، کوچک‌تر یا ثابت مانده است؟
• آیا با قاعدگی تغییر می‌کند؟
• تب، قرمزی، ترشح از نوک پستان یا تغییر پوست دارید؟
• چه داروهایی مصرف می‌کنید، از جمله داروهای هورمونی؟
• آیا مادر، خواهر یا دیگر بستگان نزدیکتان سرطان پستان داشته‌اند؟
• اگر قبلاً سونوگرافی یا ماموگرافی داده‌اید، تصویر و گزارش آن را همراه ببرید؛ مقایسه با تصویر قبلی به پزشک کمک زیادی می‌کند.
قدم بعدی
اگر توده تازه‌ای در پستان خود حس کرده‌اید، برای معاینه به پزشک عمومی، متخصص زنان یا جراح پستان مراجعه کنید و اگر تب، قرمزی و گرمی پستان دارید، همان روز. هر توده یا تغییر تازه در پستان ارزش این را دارد که فردی باتجربه آن را ببیند؛ خبر خوب این است که بیشتر توده‌های پستان سرطان نیستند، اما برای روشن شدن علت توده شما ممکن است علاوه بر معاینه، تصویربرداری یا نمونه‌برداری هم لازم باشد.
برای آشنایی کلی با بیماری می‌توانید صفحه سرطان پستان را بخوانید. اگر تشخیص سرطان پستان برایتان قطعی شده و می‌خواهید با مجموعه دکتر خوشبخت ارتباط بگیرید، راه‌های تماس را در صفحه ارتباط با دکتر خوشبخت ببینید.
منابع
• American Cancer Society — Breast Cancer Signs and Symptoms — 2026
• American Cancer Society — Fibrocystic Breast Changes — 2026
• American Cancer Society — What Does the Doctor Look for on a Mammogram?
• NHS — Breast pain — 2026
• American College of Radiology — ACR Appropriateness Criteria: Palpable Breast Masses — 2022
• American College of Radiology — ACR Appropriateness Criteria: Breast Pain — 2018
• American Cancer Society — Limitations of Mammograms — 2026
• Klein KA و همکاران — ACR Appropriateness Criteria Palpable Breast Masses: 2022 Update — J Am Coll Radiol 2023
دیدگاهها
۰ دیدگاهدیدگاه شما پس از بررسی نمایش داده می‌شود.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.