دکتر هلاله خوشبخت۲۴ آبان ۱۴۰۵۸ دقیقه مطالعه
دانستنی‌های سرطان و رادیوتراپی
رشد مو بعد از شیمی‌درمانی برای همه از یک روز یا هفته مشخص شروع نمی‌شود. در بعضی افراد، نخستین موهای بسیار ظریف چند هفته پس از پایان شیمی‌درمانی دیده می‌شوند؛ با این حال، بازگشت واضح‌تر مو معمولاً به چند ماه زمان نیاز دارد. این بازه‌ها مربوط به موی سر هستند؛ ابرو و مژه ممکن است مسیر بازگشت متفاوتی داشته باشند و اگر درباره آن‌ها نگرانی دارید، موضوع را با تیم درمان مطرح کنید. مؤسسه ملی سرطان آمریکا (NCI) می‌گوید مو اغلب طی حدود ۲ تا ۳ ماه پس از پایان درمان دوباره رشد می‌کند و در ابتدا ممکن است بسیار نازک باشد. مؤسسه پژوهش سرطان بریتانیا (Cancer Research UK) نیز بازگشت مو را در بازه‌ای تا حدود ۳ تا ۶ ماه توصیف می‌کند.
این اعداد سه نقطه روی یک فرایند تدریجی‌اند، نه سه «موعد قطعی». دیدن کرک‌های ظریف، برگشت قابل‌مشاهده مو و رسیدن به تراکم یا طول قبلی یک چیز نیستند.
مرحله | چه چیزی ممکن است ببینید؟ | نکته مهم |
چند هفته نخست پس از پایان شیمی‌درمانی | طبق مؤسسه پژوهش سرطان بریتانیا، در بعضی افراد موهای بسیار ظریف و نرم شروع به ظاهر شدن می‌کنند | ندیدن رشد واضح در این مرحله به‌تنهایی به معنی مشکل نیست |
حدود ۲ تا ۳ ماه | طبق NCI، در بسیاری از موارد رشد مو تا این بازه قابل‌مشاهده‌تر می‌شود و موی تازه ممکن است بسیار نازک باشد | این مرحله هنوز به معنی برگشت تراکم یا طول قبلی نیست |
حدود ۳ تا ۶ ماه | برای بسیاری، بازگشت مو در این بازه واضح‌تر می‌شود | سرعت و میزان پرشدن مو بین افراد فرق دارد |
ماه‌های بعد | مو می‌تواند ضخیم‌تر و بلندتر شود و حالت یا رنگ آن تغییر کند | رسیدن به ظاهر قبلی ممکن است زمان بیشتری ببرد |
این مقاله درباره رشد مجدد مو است. اینکه کدام داروها یا رژیم‌های شیمی‌درمانی بیشتر باعث ریزش مو می‌شوند، موضوع جداگانه «آیا همه شیمی‌درمانی‌ها باعث ریزش مو می‌شوند؟» است.
زمان برگشت مو فقط با تقویم تعیین نمی‌شود. فولیکول مو بعد از پایان شیمی‌درمانی باید دوباره وارد چرخه فعال رشد شود و این فرایند در همه افراد با یک سرعت پیش نمی‌رود. نوع و سابقه درمان و تفاوت‌های فردی می‌توانند بر سرعت بازگشت مو اثر بگذارند.
از طرف دیگر، ممکن است شیمی‌درمانی تمام شده باشد اما درمان‌های دیگری برای سرطان ادامه داشته باشند. بعضی درمان‌های دیگر نیز می‌توانند روی مو اثر بگذارند. به همین دلیل، اگر می‌خواهید زمان‌بندی واقع‌بینانه‌تری برای خودتان بدانید، نام دقیق درمان‌هایی که گرفته‌اید یا هنوز می‌گیرید برای تیم درمان مهم است.
این تصور که «دارو باید کاملاً از بدن خارج شود تا مو دوباره شروع به رشد کند» توضیح دقیقی برای زمان‌بندی رشد مو نیست. آنچه برای بیمار مهم‌تر است این است که فعالیت طبیعی فولیکول‌ها بعد از آسیب موقت ناشی از درمان به‌تدریج برمی‌گردد؛ بنابراین ممکن است ابتدا فقط موهای کوتاه و ظریف دیده شوند و بعد، طی ماه‌ها، مو پرتر شود.
اولین موهایی که بعد از شیمی‌درمانی می‌رویند ممکن است بسیار نازک و نرم باشند. این نشانه آغاز رشد است، اما هنوز نمی‌گوید مو چه زمانی به تراکم، ضخامت یا طول قبلی می‌رسد. سرعت رشد در افراد مختلف متفاوت است و مقایسه با بیمار دیگری معمولاً پیش‌بینی قابل‌اعتمادی درباره روند رشد موی شما نمی‌دهد.
موی تازه در ابتدا می‌تواند نرم‌تر، نازک‌تر یا کم‌پشت‌تر از موی قبل باشد. NCI نیز توضیح می‌دهد که مو در ابتدای رشد مجدد ممکن است بسیار ظریف باشد. با ادامه فعالیت فولیکول‌ها، مو می‌تواند به‌تدریج ضخیم‌تر و بلندتر شود.
سرعت این روند در همه یکسان نیست. به همین دلیل، وضعیت مو در هفته‌های اول برای قضاوت درباره تراکم نهایی کافی نیست.
بعد از شیمی‌درمانی، موی جدید ممکن است برای مدتی مجعدتر یا صاف‌تر از قبل باشد یا رنگ متفاوتی داشته باشد. NCI، مؤسسه پژوهش سرطان بریتانیا (Cancer Research UK) و انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society) همگی چنین تغییرهایی را در دوره رشد مجدد توصیف می‌کنند.
این تغییر به این معنا نیست که مو حتماً برای همیشه همین شکل را خواهد داشت. در بسیاری از افراد، با ادامه رشد و بازیابی فولیکول‌ها، رنگ و بافت مو طی ماه‌های بعد به حالت قبلی نزدیک‌تر می‌شود؛ با این حال نمی‌توان برای همه تضمین کرد که دقیقاً همان ضخامت، رنگ یا حالت قبل برگردد.
موی تازه معمولاً ظریف‌تر و آسیب‌پذیرتر است، بنابراین هدف مراقبت در این دوره محافظت از مو است، نه وادار کردن فولیکول به رشد سریع‌تر.
· مو را با شامپوی ملایم و بدون کشیدن یا چنگ‌زدن شدید بشویید.
· هنگام خشک کردن و شانه‌کردن، با مو آرام رفتار کنید و از کشیدن زیاد خودداری کنید.
· تا وقتی مو شکننده است، استفاده مکرر از حرارت زیاد مانند سشوار داغ، اتوی مو و فرکننده را محدود کنید.
· رنگ، دکلره، صاف‌کننده و سایر فرایندهای شیمیایی قوی می‌توانند موی تازه را آسیب‌پذیرتر کنند؛ برای زمان مناسب استفاده از آن‌ها با تیم درمان یا متخصص پوست مشورت کنید.
· اگر پوست سر هنوز حساس است، در برابر آفتاب و سرمای شدید از آن محافظت کنید.
هیچ‌کدام از این مراقبت‌ها قرار نیست رشد مو را «سریع» کند؛ هدف این است که موی جدیدی که در حال برگشت است کمتر آسیب ببیند.
در بیشتر افراد، ریزش موی مرتبط با شیمی‌درمانی برگشت‌پذیر است؛ اما بازگشت مو همیشه سریع یا کامل نیست. اگر حدود ۶ ماه پس از پایان شیمی‌درمانی رشد مو هنوز بسیار محدود و ناقص است یا عملاً مو برنگشته، بهتر است این موضوع را با تیم درمان مطرح کنید.
در ادبیات تخصصی جدید، آلوپسی بدون اسکار (غیرجوشگاهی) که بیش از ۶ ماه پس از شیمی‌درمانی باقی بماند، با عنوان آلوپسی پایدار ناشی از شیمی‌درمانی یا persistent chemotherapy-induced alopecia شناخته می‌شود. اما گذشتن از ۶ ماه به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که ریزش دائمی شده است؛ این نقطه بیشتر علامتی است برای اینکه به‌جای ادامه انتظار، علت و الگوی رشد ناقص مو بررسی شود.
همچنین لازم نیست اگر زودتر نگران شده‌اید تا رسیدن به ماه ششم صبر کنید. تیم درمان می‌تواند با توجه به داروهای دریافتی، درمان‌های ادامه‌دار و وضعیت پوست سر توضیح دهد که چه الگوی رشدی برای شما قابل‌انتظارتر است.
برای بازگشت مو بعد از شیمی‌درمانی، نسخه عمومی‌ای که برای همه درست باشد وجود ندارد. روغن‌ها، مکمل‌ها، رژیم‌های «سم‌زدایی» یا محصولات تقویتی نباید به‌عنوان راه تضمینی برای فعال‌کردن دوباره فولیکول معرفی شوند.
برای بعضی موارد رشد ناقص یا طولانی‌مدت، گزینه‌های درمانی تخصصی وجود دارد و منابعی مانند انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society) و اجماع‌های جدید آلوپسی پایدار درباره درمان‌های دارویی بحث کرده‌اند. اما این موضوع به زمان پایان درمان، علت و الگوی ریزش و سایر درمان‌های سرطان بستگی دارد.
در طول درمان سرطان، داروهای ریزش مو مانند ماینوکسیدیل را خودسرانه شروع نکنید. انجمن سرطان آمریکا صراحتاً توصیه می‌کند ماینوکسیدیل در طول درمان سرطان استفاده نشود. پس از پایان درمان نیز، اگر رشد مو ناقص یا طولانی‌مدت است، انتخاب هر درمان دارویی باید با تیم انکولوژی یا متخصص پوست و متناسب با شرایط فرد انجام شود؛ این مقاله جای انتخاب دارو برای یک بیمار مشخص را نمی‌گیرد.
اگر درباره رشد مو بعد از شیمی‌درمانی نگرانی دارید، این سؤال‌ها معمولاً مفیدتر از مقایسه خودتان با دیگران‌اند:
· با توجه به رژیمی که دریافت کرده‌ام، چه زمان‌بندی کلی برای برگشت مو انتظار می‌رود؟
· آیا درمان دیگری که هنوز ادامه دارد می‌تواند روی رشد یا تراکم مو اثر بگذارد؟
· اگر رشد مو کم یا ناقص بماند، از چه زمانی بهتر است بررسی بیشتری انجام شود؟
· در این دوره چه محصولات یا روش‌های مراقبت از مو را بهتر است محدود کنم؟
· اگر بعد از چند ماه رشد کافی نداشتم، آیا ارزیابی متخصص پوست لازم است؟
رشد مو بعد از شیمی‌درمانی یک فرایند تدریجی است، نه یک تاریخ ثابت. در بعضی افراد نشانه‌های اولیه از چند هفته پس از پایان درمان دیده می‌شود؛ NCI بازگشت مو را اغلب در حدود ۲ تا ۳ ماه توصیف می‌کند و مؤسسه پژوهش سرطان بریتانیا برای بازگشت مو بازه ۳ تا ۶ ماه را مطرح می‌کند. این بازه‌ها به معنی برگشت فوری طول و تراکم قبلی نیستند.
موی تازه ممکن است ابتدا نازک باشد و مدتی رنگ یا حالت متفاوتی داشته باشد. اگر حدود ۶ ماه پس از پایان شیمی‌درمانی رشد مو همچنان بسیار محدود یا ناقص است، مطرح‌کردن موضوع با تیم درمان منطقی است؛ بدون اینکه این عدد را به‌عنوان یک «موعد قطعی» برای همه بیماران در نظر بگیریم.
دیدگاه‌ها
۰ دیدگاهدیدگاه شما پس از بررسی نمایش داده می‌شود.
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.